Հայաստանի եզդիները տոնում են Կարմիր Սըլթան Եզիդի տոնը

Դեկտեմբերի 17-ին եզդիները տոնում էին Կարմիր Սըլթան Եզիդի տոնը: Եզդիների մոտ տոները երկարաժամկետ արարողություններ են: Օրինակ Կարմիր Սըլթան Եզիդի տոնին նախապատրաստվում են ու այն սկսում են տոնել մի շաբաթ առաջ:

Այս տարի էլ դեկտեմբերի 13-ին հաջորդած առաջին երկուշաբթի օրը մատաղի ոչխար մորթեցինք, ինչով սկսեցինք տոնի պատրաստությունը (իհարկե, ոչ բոլորը կարող են տոնել այս տոնը, քանի որ նոր վախճանվածների ընտանիքները պետք է ծոմ պահեն հանգուցյալների համար (բարվա ռադըվըն)):

Երկուշաբթիին հաջորդող օրերը այնքան էլ ուրախ չեն անցնում, քանի որ երեքշաբթի, չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերը ծոմ են պահում բոլորը (ռադըվնը պաշիվե):

Տոնի արարողակարգի համաձայն` այդ երեք օրվա ծոմերից առաջին օրը երեկոյան` դեռ մութը չընկած սինու մեջ ամանով ճաշ ու մրգեղեն դրեցինք, ու տարանք չքավոր հարևաններին` որպես Կարմիր Սըլթան Եզիդի պատարագ (խեր): Իսկ մեկ օր անց` հինգշաբթի, հանգուցյալների հաց տվեցինք (նանե խերա մրիա):

Ծոմի բուն օրը` ուրբաթ, առավոտ վաղ սինու մեջ ամանով ճաշ ու մրգեր դրեցինք նորից ու տարանք հարևաններին` որպես Կարմիր Սըլթան Եզիդի հաց` պատարագ: Ուրբաթ օրը Եզիդի բուն տոնն է: Այդ սուրբ օրը, որը ազգային մեծ տոն է, բոլորը պարտադիր կարգով, նվերներով պետք է այցելեն այդ տարվա հանգուցյալների տները, միմյամց տները, իրար հետ պետք է հաշտվեն բոլոր նեղացածները, խռովածները, վիրավորվածները:

Ինձ ամենաշատը դուր է գալիս այն հանգամանքը, որ տոնին չհաշտվողները չեն կարող եզդի համարվել, դա օգնում է, որ մարդիկ համերաշխ լինեն: ԻՆչպես նաեւ ես շատ եմ սիրում ուրբաթ գիշերը, քանի որ այդ ժամանակ, ու այս անգամ էլ այդպես էր, ամբողջ գիշերը քեֆ ենք անում:

Խդր Հաջոյան

khdr.yezid@gmail.com

Համերգ` ազգային փոքրամասնությունների մասնակցությամբ

Գնացել էի Ազգային փոքրամասնությունների ազգային-մշակութային կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի 10-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսին ու համերգին:

Բելոռուսական համայնքը ողջ փայլով ցուցահանդեսի տաղավարի մոտ

Շատ տպավորիչ էր: Բոլոր ազգերի ելույթներն էլ լի էին նրանց մշակութային ու ազգային առանաձնահատկությունների տարրերով: Որոշ ազգեր երգում էին, ոմանք` պարում` իսկական տոնի վերածվելով Հայաստանում բնակվող տասնյակից ավելի ազգերի համար:

Համերաշխության լուսանկար`
եզդիական ու բելոռուսական տարազները խիստ տարբեր են

Բելոռոսական համայնքից Քրիստինե Պողոսյանը իրենց ելույթի ժամանակ պարում էր տիկնիկ-պապիկի հետ (լուսանկարում` աջից):


Լեհական համայնքը փայլում էր գունագեղ ազգային տարազներով ու գեղեցիկ ազգային երգերով: Լեհական համայնքի մասին մեր բլոգում պարբերաբար գրառումներ անող Լիա Սայադյանը հետ չէր մնում իր լեհ ընկերուհիներից ու լիաթոք ներկայացնում էր լեհական ազգային երաժշտության գոհարները:

Լեհական համայնքը` ցուցահանդեսի տաղավարի մոտ

Հունական համայնքը իրենց տաղավարի մոտ

Հունական համայնքը փայլում էր երգով ու պարով: Հունական խասաբիկոն շատ գեղեցիկ էր հատկապես սպիտակ տարազներով:


Ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները խոստացել են այլ լուսանկարներ ու վիդեոներ էլ ուղարկել: Սպասում ենք...

Համերգի ու ցուցահանդեսի մասին, ի դեպ բավական հետաքրքիր, գրել է նաեւ հունական համայնքի ներկայացուցիչ, բլոգեր Robbie Raul-ը այստեղ:

Սառա Խոջոյան

sarakhojoyan@gmail.com

Armenian Yezidis seek access to the airwaves

Yezidi National Union (YNU) has repeatedly applied to Armenian Public-Service TV to give them access to the airwaves, but all its efforts remained fruitless.

Aziz Tamoyan, head of Yezidi National Union (YNU) is convinced that in case Public-Service TV gives them at least 30 minutes of airtime a week, Yezidis who represent Armenia’s largest national minority will be able to learn more about their own culture, history and the community news.

Many of them live in Armenian regions where only some TV channels are available, including Public Broadcaster, which operates on state funding consisting of taxes collected from the population, including Yezidis. That is why YNU has applied to the Public-Service TV to give them access to the airwaves.

“Public-Service TV does not find it reasonable to dedicate separate programs to Yezidis, since there are other national minorities in Armenia as well, and if we meet their [Yezidis] needs, the rights of other national minorities will be violated. Besides, they [national minorities] may lay reasonable claims of the same kind to Public-Service TV”, - Aleksan Harutyunyan, Chairman of the RA Public Television and Radio Council announced in response to YNU leader’s last appeal to the State Broadcaster in July 2010.

RA Public Television and Radio Council decided to tell about Armenia’s national minorities’ history, culture, religion and traditions within other programs instead of dedicating separate ones to them.

There have been no programs about Armenian Yezidis since July, but State Broadcaster’s camera crew worked in Ferik village of Armavir region in September and promised to broadcast the materials soon.

Yezidi National Union, however, finds this insufficient and continues to apply to Armenian authorities seeking access to the airwaves. Their last application hasn’t been turned down yet and is still under consideration.

Khdr Hajoyan

khdryezid@gmail.com

Հայաստանի եզդիները հեռուստաեթերի կարիք ունեն

Եզդիների ազգային միության (ԵԱՄ) բազմաթիվ դիմումները Հանրային հեռուստաընկերության եթերում որոշակի եթերաժամ ունենալու համար մշտապես արդյունք չեն գրանցում:

Ազիզ Թամոյանը` ԵԱՄ նախագահը, համոզված է, որ Հանրային հեռուստաընկերության եթերում շաբաթական գոնե 30 րոպե եթերաժամ ունենալու դեպքում Հայաստանում բնակվող ազգային փոքրամասնություններից ամենամեծ` եզդիական համայնքը ավելի լավ կծանոթանա իր մշակույթին, պատմությանն ու համայնքի նորություններին:

Հայաստանի եզդիների մեծամասնությունը ապրում են մարզերի գյուղերում: Այնտեղ հասանելի են երկրում հեռարձակվող հեռուստաընկերություններից մի քանիսը միայն, այդ թվում եւ Հանրային հեռուստաընկերությունը, որը գործում է նաեւ եզդիների վճարած հարկերից կազմված պետբյուջեի ֆինանսավորմամբ: Այդ պատճառով ԵԱՄ-ն եթերի համար դիմել է հենց Հանրային հեռուստաընկերության եթերում հաղորդումներ ունենալու համար:

ԵԱՄ նախագահի վերջին դիմումներից մեկին (հուլիս 2010) Հանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի (ՀՀԽ) նախագահ Ալեքսան Հարությունյանը պատասխանել էր.

«Ինչ վերաբերում է զեկուցագրի 3-րդ կետում բարձրացված եզդիների մասին առանձին հեռուստահաղորդումներ իրականացնելու հարցին, Հանրային հեռուստաընկերությունը այս պահին նպատակահարմար չի գտնում իրականացնել այն, քանի որ Հայաստանի Հանրապետությունում բացի եզդիներից ապրում են նաեւ ազգային այլ փոքրամասնություններ, եւ ընդառաջելով վերջիններիս, նախեւառաջ կխախտվի մյուս ազգային փոքրամասնությունների իրավունքները, ինչպես նաեւ մյուսները նույնպես կարող են նմանատիպ արդարացի պահանջներ ներկայացնել Հանրային հեռուստաընկերությանը»:

ՀՀԽ-ն ավելի նպատակահարմար էր համարել ազգային փոքրամասնությունների մասին ոչ թե առանձին հեռուստահաղորդում ստեղծել, այլ նրանց պատմությանը, մշակույթին, կրոնին ու ավանդույթներին անդրադառնալ այլ հաղորդումների ընթացքում:

Հուլիսից մինչեւ հիմա եզդիների մասին պատմող որեւէ հաղորդում Հանրայինի եթերում չի եղել, սակայն սեպտեմբերի սկզբներին հեռուստաընկերությունը ներկայացնող լրագրողների խումբը Արմավիրի մարզի Ֆերիկ գյուղում նկարահանումներ է իրականացրել, խոստացել են շուտով հեռարձակել:

Եզդիների ազգային միությունը, սակայն, նման հաղորդումները բավարար չի համարում եւ շարունակում է համայնքին հեռուստաժամ տրամադրելու դիմումներ հղել Հայաստանի իշխանություններին: ԵԱՄ ուղարկած վերջին դիմումը դեռ մերժում չի ստացել, ընթացքի մեջ է:

Խդր Հաջոյան

khdr.yezid@gmail.com

4 բլոգ, 4 ազգային փոքրամասնություն

Հայաստանի ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները, ովքեր մասնակցում էին Պատերազմի եւ խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի հայաստանյան գրասենյակի հուլիսի 23-25-ը կազմակերպած Քաղաքացիական լրագրության դասընթացին, արդեն ունեն իրենց հայանքների մասին պատմող բլոգներ:

Դասընթացի արդյունքում 4 բլոգ գրանցվեց, որոնք պարբերաբար թարմացվում են. ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները դեռեւս առաջին քայլերն են անում քաղաքացիական լրագրության եւ բլոգոսֆերայի ոլորտում: Մինչ այդ նրանց համար ինտերնետը հիմնականում էլ. փոստ-ից օգտվելու եւ ը նկերների հետ հաղորդակցվելու հնարավորություն էր միայն:

Հայաստանում թվով ամենամեծ ազգային փոքրամասնության` եզդիների http://yezdistan.blogspot.com/ բլոգի հեղինակ Խդր Հաջոյանը բավական ակտիվ է, եւ հաճախ է նոր նյութեր տեղադրում: Բլոգի այցելուն կարող է ծանոթանալ թե համայնքային հետաքրքիր նորությունների, թե տեղեկություններ ստանալ եզդիների կրոնի ու ավանդույթների վերաբերյալ:

Լեհական համայնքի մասին բլոգը http://polonia-arm.blogspot.com/ վարում է Լիա Սայադյանը: Այստեղ համայնքի նորություններն են` նկարներով ու տեսգրություներով համադրված: Լիան վարում է նաեւ http://armenia-4u.blogspot.com/ բլոգը, որը եւս ստեղծվել է ՊԽԼԻ դասընթացի շրջանակներում: Այս բլոգում նա իր արտասահմանցի ընկերներին պատմում է Հայաստանի մասին:

Հունական համայնքի մասին նորություններ ու տեղեկություններ կարելի է գտնել http://armgreek.blogspot.com/ բլոգում, որտեղ գրառումներ է կատարում հունական համայնքի երիտասարդական թեւի ղեկավար Արթուր Խաչատրյանը:

Ուկրաինական համայնքը ներկայացված է http://ukrdiaspora.blogspot.com/ բլոգում, որը վարում է Աննա Սաֆարյանը: Ուրախ գունային ձեւավորում ունեցող այս պլատֆորմը պատմում է Հայաստանի ուկրաինական համայնքի նորությունների ու իրադարձությունների մասին` համեմելով դրանք աշխարհում տարբեր ոլորտներում հայտնի ուկրաինացիների մասին պատմություններով:

Այս բլոգները Հայաստանում ազգային փոքրամասնությունների մասին իրենց ներկայացուցիչների միջոցով պատմող առաջին ակտիվ պլատֆորմներն են: ՊԽԼԻ-ն շարունակելու է աշխատել ազգային փոքրամասնությունների հետ եւ հետագա դասընթացներում կներգրավվեն նոր մարդիկ, այլ համայնքների ներկայացուցիչներ, եւ պարբերաբար վերապատրաստումը կօգնի Հայաստանում ապրող ազգային փոքրամասնություններին ծանոթանալու ինտերնետում իրենց համայնքները եւ խնդիրները ներկայացնելու անհրաժեշտ գործիքներին:

Սառա Խոջոյան

sarakhojoyan@gmail.com